Onderzoek gezondheid rond Chemelot
Op 4 oktober 2026 vertoonde het TV-programma Argos (VPRO/Human) een documentaire over de invoed van Chemelot op de gezondheid van de omwonenden. Wetenschappers en onderzoeksjournalisten waren kritisch en stelden terecht stevige vragen. Buurtbewoners uit Lindenheuvel die aan het woord kwamen gaven blijk van vertrouwen in Chemelot en maakten zich geen zorgen over de mogelijke gezondheidseffecten. De loyaliteit van inwoners in de regio richting Chemelot zal zijn wortels hebben in het mijnbedrijf waaruit Chemelot is voortgekomen en de grote economische betekenis van de chemische industrie voor de regio. En in de tijden van de Staatsmijn Maurits met zijn cokes fabrieken was de overlast in wijken als Lindenheuvel en Krawinkel veel merkbaarder. Op het gebied van uitstoot van stoffen en de geluidsoverlast is er de afgelopen decennia gelukkig al veel verbeterd. Toch is het nodig aandacht te vragen voor mogelijke gezondheidseffecten voor inwoners uit deze regio! In de genoemde documentaire over Chemelot kwam één zaak scherp naar voren. Op het Chemelot terrein zijn er vergunningen afgegeven waarbij een 15 tal zeer zorgwekkende stoffen (zzs) in de lucht komen.
Cocktail van giftige stoffen
Er is rond Chemelot slechts één meetstation waarbij 3 van de 15 zeer zorgwekkende stoffen worden gemeten. Van de andere twaalf weten we niets en al helemaal niets van de mogelijke effecten van een cocktail van al die toxische stoffen op de gezondheid van bewoners rond het Chemelot complex. Dat was voor het RIVM aanleiding om vanwege mogelijk verhoogde gezondheidsrisico’s een pleidooi te houden voor vervolgonderzoek.
De provincie Limburg bleek na het verschijnen van dat RIVM rapport vooral sussend op te treden. Onderzoeksjournalisten van dagblad de Limburger toonden aan dat met name de gedeputeerde van economische zaken (VVD’er Stephan Satijn) kritische signalen vanuit het ministerie en onderzoeksinstituut RIVM deels weg moffelde en mooier maakte om onrust onder de bevolking te voorkomen. Opvallend was ook dat de verantwoordelijke provinciebestuurders niet op camera wensten te verschijnen om de zaak toe te lichten. Politici die wel graag in de schijnwerpers staan als ze ergens kunnen schitteren maar hier duikgedrag vertoonden. Hoogleraar Onno van Schayck legde in de documentaire uit dat er veel te weinig gemeten wordt rond Chemelot. Slechts één meetstation dat nog maar drie van de vijftien zeer zorgwekkende stoffen in kaart brengt. Dat moet echt anders: meten is weten!
Eind september liet de provincie weten dat er in samenspraak met het ministerie gewerkt wordt aan een pilotproject voor extra luchtmetingen rond Chemelot. De lokale raadsfracties van PRO in Sittard-Geleen en Stein hebben er bij hun gemeentebestuur op aangedrongen om actief invloed uit te gaan oefenen op dat pilotproject. Ze dringen er op aan dat er méér meetpunten dienen te komen. Zeker rond wijken als Lindenheuvel, Geleen-centrum en in Stein. En dat er gestreefd moet worden om zoveel mogelijk stoffen uit de reeks “zeer zorgwekkende stoffen” te gaan meten.
Gezondheidsonderzoek
Begin november is er beweging gekomen om toch aan een gezondheidsonderzoek rond Chemelot te gaan werken. Wat eerst door GS (gedeputeerde Satijn) werd afgehouden is gelukkig opgepakt door Statenleden van PvdA en GroenLinks. Die slaagden er in om bij de begrotingsbehandeling een Statenmeerderheid achter zich te krijgen om een fatsoenlijk gezondheidsonderzoek te laten plaatsvinden. Inwoners hebben er recht op dat goed in kaart gebracht wordt of ze gezondheidsrisico’s lopen door blootstelling aan stoffen die door Chemelot worden uitgestoten. Statenlid Aleida Berghorst (PvdA) liet in het debat terecht weten dat ze “op de Bloemenmarkt in Geleen niet kan uitleggen waarom de Provincie een onderzoek naar gezondheidseffecten niet zou willen.“
Door de TV documentaire over Chemelot is er gelukkig beweging in dit dossier gekomen. Eerst weg duikende provincie bestuurders zijn nu gedwongen alsnog een fatsoenlijk gezondheidsonderzoek te laten doen. Inwoners rond Chemelot hebben er recht op te weten of ze al dan niet gezondheidsrisico’s lopen. Als dat het geval zou zijn moeten er gerichte maatregelen aan de bron bij Chemelot genomen worden!
Jan Muijtjens
Inwoner Sittard-Geleen en voormalig bestuurslid Graetheidecomité